Hamilelik dönemi, anne adayının vücudunda birçok hormonal ve fiziksel değişimin yaşandığı özel bir süreçtir. Bu değişimlerden biri de toplardamar sistemini etkileyen varis problemidir. Özellikle bacaklarda ortaya çıkan varisler, hamilelikte sık görülen bir damar hastalığıdır ve anne adaylarının yaşam kalitesini etkileyebilir.
Bu yazımızda; hamilelikte varis neden olur, belirtileri nelerdir, varis çorabı kullanımı, korunma yolları, tedavi seçenekleri ve Antalya’da hamilelikte varis tedavisi detaylı bir şekilde ele alınmaktadır.
Hamilelikte varis nedir?
Varis, toplardamarların genişlemesi ve işlevini kaybetmesi sonucu ortaya çıkan bir damar hastalığıdır. Normalde toplardamarlar kanı kalbe doğru taşır. Ancak damar kapakçıklarının zayıflaması durumunda kan geri kaçar ve damar içinde birikir. Bu durum damarların genişlemesine ve varis oluşumuna neden olur.
Hamilelikte varis ise gebelik sürecinde artan damar yükü ve hormonal değişiklikler nedeniyle gelişen özel bir varis türüdür.
En sık görülen bölgeler:
- Bacaklar
- Baldırlar
- Diz arkası
- Ayak bilekleri
- Kasık bölgesi
- Nadiren genital bölge
Hamilelikte varis çoğu zaman doğum sonrası azalabilir ancak bazı durumlarda kalıcı hale gelebilir.
Hamilelikte varis neden olur?
Hamilelikte varis neden olur sorusu, birçok anne adayının merak ettiği temel konulardan biridir. Varis oluşumunun arkasında birden fazla neden bulunur.
1) Hormonal değişimler
Hamilelikte progesteron hormonu artar. Bu hormon damar duvarlarının gevşemesine neden olur. Damarların elastikiyetini kaybetmesi, toplardamarların genişlemesini kolaylaştırır.
2) Artan kan hacmi
Gebelikte anne adayının vücudundaki kan miktarı yaklaşık %30–50 oranında artar. Bu artış, toplardamarlar üzerinde ekstra basınç oluşturur.
3) Rahmin damarlar üzerindeki baskısı
Büyüyen rahim, pelvis bölgesindeki ana toplardamarlara baskı yapar. Bu baskı, bacaklardan kalbe dönen kan akışını zorlaştırır ve varis riskini artırır.
4) Genetik yatkınlık
Ailede varis öyküsü bulunan kadınlarda hamilelikte varis görülme olasılığı daha yüksektir.
5) Hareketsizlik ve uzun süre ayakta kalma
Uzun süre ayakta durmak veya oturmak, bacak damarlarında kanın göllenmesine neden olur.
6) Kilo artışı
Hamilelikte alınan fazla kilo, bacak damarları üzerindeki yükü artırarak varis oluşumunu tetikler.
Hamilelikte varis belirtileri nelerdir?
Hamilelikte varis belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı anne adaylarında hafif belirtiler görülürken, bazı durumlarda daha ciddi şikâyetler ortaya çıkabilir.
En sık görülen belirtiler:
- Bacaklarda şişlik
- Mor veya mavi renkte damarlar
- Bacaklarda ağırlık hissi
- Yanma ve kaşıntı
- Gece krampları
- Uzun süre ayakta kalınca artan ağrı
- Ciltte gerginlik
- Gün sonunda artan yorgunluk
Hamilelikte bacakta varis
Hamilelikte bacakta varis, en yaygın görülen varis türüdür. Özellikle ikinci ve üçüncü trimesterde (28. hafta) daha belirgin hale gelir. Sabah saatlerinde hafif olan belirtiler gün sonunda artış gösterebilir.
Hamilelikte varis tehlikeli mi?
Hamilelikte varis çoğu zaman ciddi bir sağlık problemi oluşturmaz. Ancak bazı durumlarda komplikasyon riski ortaya çıkabilir.
Olası riskler:
- Damar iltihabı (flebit)
- Ciltte renk değişikliği
- Deride sertleşme
- Nadiren pıhtı oluşumu (tromboz)
- Şiddetli ağrı
Bu nedenle varis belirtileri ilerliyorsa veya ani şişlik ve ağrı gelişirse, mutlaka bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır.
Hamilelikte varis için ne yapılmalı?
Hamilelikte varis için ne yapmalı, sorusunun cevabı büyük ölçüde önleyici tedbirler ve yaşam tarzı değişiklikleriyle ilgilidir.
Günlük hayatta alınabilecek önlemler
- Uzun süre ayakta kalmaktan kaçının.
- Uzun süre otururken bacak bacak üstüne atmaktan kaçının.
- Bacakları kalp seviyesinden yukarı kaldırarak dinlenin.
- Düzenli yürüyüş yapın.
- Sol yan yatış pozisyonunu tercih edin.
- Dar kıyafetlerden kaçının.
- Rahat ayakkabılar tercih edin.
- Tuz tüketimini azaltın.
- Aşırı kilo alımından kaçının.
Hamilelikte varis egzersizleri
Baldır kaslarınız, bacaklarınızdaki kanı kalbe pompalayan “ikinci kalbinizdir”. Baldır kası her kasıldığında toplardamarı sıkarak kanı yukarı pompalar. Hamilelikte uygulanabilecek varis egzersizleri şunlardır:
- Kedi – deve egzersizi: Omurga esnekliğini artırırken karın içi basıncını dengeler. Düz bir zeminde el ve dizler üzerinde emekleme pozisyonuna geçilir. Deve hareketinde; nefes alırken karın yere doğru bırakılır ve baş hafifçe kaldırılır. Kedi hareketinde; nefes verilirken karın içe çekilir, sırt kamburlaştırılır ve çene göğse yaklaştırılır.
- Kegel egzersizi: Pelvik taban kaslarını güçlendirerek venöz dönüşü destekler. Sırtüstü uzanarak, oturarak veya ayakta yapılabilir. Pelvik taban kasları sıkılır, 5 saniye kasılı tutulup 5 saniye gevşetilir. Nefes tutulmadan devam edilir.
- Diyafram nefesi: Doğru nefes teknikleri, göğüs kafesinde yarattığı vakum etkisiyle kanın kalbe dönüşünü kolaylaştırır. Bir elinizi karnınıza diğerini göğsünüze koyun, burnunuzdan yavaşça nefes alın ve karnınızın şiştiğini hissedin. Sonra da yavaşça nefes vererek karnınızın indiğini fark edin. Unutmayın, diyafram nefesinde göğüs şişmez ve omuzlar yükselmez.
- Ayak bileği pompa hareketi: Otururken veya yatarken, ayakları bileklerden hareketle kendinize doğru çekip sonra da öne doğru uzatın. Bu, baldır kaslarını çalıştırır ve kanın kalbe dönüşünü kolaylaştırır.
Tüm bu önlemler varisin ilerlemesini durdurur ancak mevcut genişlemeler doğum sonrasına dek bizimle kalacaktır.
Hamilelikte varis çorabı
Hamilelikte varis çorabı, varis oluşumunu azaltan ve belirtileri hafifleten en etkili destekleyici yöntemlerden biridir. Doğru basınç sınıfı ve uygun ölçü ile kullanıldığında;
- Şişlik ve ağrıyı azaltır.
- Dolaşımı iyileştirir, venöz dönüşü destekler.
- Günlük konforu artırır; uzun yolculuklarda ve uzun süre ayakta kalınan işlerde faydalıdır.
Hamilelikte varis çorabı giyilir mi?
Evet, hamilelikte varis çorabı güvenle kullanılabilir. Ancak çorabın basınç derecesi ve tipi mutlaka uzman hekim tarafından belirlenmelidir.
Varis çorabının faydaları
- Kan dolaşımını düzenler
- Bacaklardaki şişliği azaltır
- Varisin ilerlemesini yavaşlatır
- Ağrı ve ağırlık hissini hafifletir
- Damar basıncını dengeler
Hamilelikte varis tedavisi Antalya
Hamilelikte varis tedavisi genellikle doğum sonrası döneme planlanır. Bunun nedeni gebelik sürecinde invaziv işlemlerin sınırlı olmasıdır.
Hamilelikte varis tedavisi seçenekleri
| Tedavi yöntemi | Açıklama | Hamilelikte kullanım |
| Yaşam tarzı değişiklikleri | Egzersiz, kilo kontrolü, pozisyon | Önerilir |
| Varis çorabı | Damar basıncını azaltır | Güvenli |
| İlaç tedavisi | Sınırlı kullanım | Doktor kontrolünde |
| Lazer / Radyofrekans | Modern varis tedavisi | Genellikle doğum sonrası |
| Skleroterapi | Damar içine enjeksiyon | Doğum sonrası |
| Cerrahi yöntemler | İleri vakalar | Doğum sonrası |
Antalya, damar hastalıkları alanında gelişmiş sağlık altyapısı ve uzman hekimleriyle öne çıkan şehirlerden biridir. Hamilelikte varis tedavisi, her anne adayı için kişiye özel planlanmalıdır. Varisin tipi, şiddeti ve hastanın genel sağlık durumu dikkate alınarak bir tedavi yaklaşımı belirlenir:
- Fizik muayene ve Doppler ultrasonografi
- Gebelikte güvenli takip planı ve doğum sonrası tedavi planlaması
- Varis çorabı seçimi ve kullanım eğitimi
Antalya’da hamilelikte varis tedavisi konusunda deneyimli kalp ve damar cerrahisi uzmanlarından biri olan Prof. Dr. Hüseyin Okutan tarafından yapılan değerlendirme hem anne hem de bebek sağlığı açısından güvenli bir yaklaşım sunar.
Anne adayları için erken tanı ve doğru tedavi planı, varisin ilerlemesini önlemede kritik rol oynar. Tedavi seçenekleri hakkında detaylı bilgi ve randevu için bizimle iletişime geçin.
Hamilelikte varis nasıl geçer?
Hamilelikte varis tamamen ortadan kalkmayabilir ancak doğru önlemlerle kontrol altına alınabilir.
Varisin azalmasına yardımcı olan faktörler:
- Düzenli fiziksel aktivite
- Varis çorabı kullanımı
- Sağlıklı beslenme
- Doğru uyku pozisyonu
- Uzman hekim kontrolü
Birçok anne adayında doğum sonrası varis belirtilerinin azaldığı gözlemlenir. Hamilelikte gelişen varis doğum sonrası 6–12 ay içinde kısmen veya tamamen geriler. Ancak kalıcı varislerde profesyonel tedavi gerekebilir.
Hamilelikte varis için anne adaylarına özel öneriler
- Günlük en az 20–30 dakika yürüyüş
- Bacakları günde en az 2 kez yukarı kaldırarak dinlendirme
- Varis çorabını düzenli kullanma
- Uzun süre ayakta kalmaktan kaçınma
- Sağlıklı kilo kontrolü
- Düzenli doktor kontrolü
Hamilelikte varis ve yaşam kalitesine etkisi
Hamilelikte varis sadece fiziksel bir sorun değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal etkileri olan bir durumdur. Bacaklarda görülen varisler, anne adaylarında estetik kaygılara ve hareket kısıtlılığına yol açabilir.
Bu nedenle varis, yalnızca estetik bir problem olarak değil bir damar sağlığı sorunu olarak değerlendirilmelidir.
Hamilelikte varis için ne zaman doktora başvurmalı?
Hamilelikte varis problemi yaşayanlarda aşağıdaki belirtilerden herhangi biri varsa vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır:
- Ani ve şiddetli bacak ağrısı
- Hızla artan şişlik veya kızarıklık
- Ciltte ısı artışı ve hassasiyet
- Kanama veya açık yara oluşumu
Damar duvarlarının gevşemesi ve toplardamar basıncının artması varis oluşumuna yol açar.
Genellikle hayır. Varis anneyi etkileyen bir dolaşım problemidir. Bebeğe giden kan akışını doğrudan bozmaz ancak annenin sağlığını ve hareket kabiliyetini etkiler.
Hormonlar normale döndüğünde ve karın içi basınç kalktığında varislerin bir kısmı küçülür. Ancak kapakçık hasarı oluşmuşsa, bu varisler kalıcıdır ve tedavi gerektirir.
Evet, hamilelikte varis çorabı güvenle kullanılabilir. Ancak uygun basınç seviyesi doktor tarafından belirlenmelidir.
Sabah yataktan kalkmadan giyilmeli, gece yatana kadar çıkarılmamalıdır. Sadece uyurken bacaklar kalp seviyesinde olacağı için çıkarılması uygundur.
Evet, hamilelikte bacakta varis yaygındır. Ancak belirtiler ilerliyorsa uzman görüşü alınmalıdır.
Evet, pelvik baskı ve hormonal gevşeme nedeniyle vulva bölgesinde belirgin damarlar oluşabilir. Bu durum genellikle normal doğuma engel değildir, ancak perinatolog ve kalp damar cerrahı takibi önemlidir.