Bacaklarınızda günün ilerleyen saatlerinde artan ağırlık, şişlik ya da ağrı varsa bunu yalnızca yorgunluğa bağlamamak gerekir. Cilt üzerinde belirginleşen mavi damarlar varisin en bilinen işaretidir; ancak varis her zaman dışarıdan kolayca fark edilmeyebilir.
Varis nasıl anlaşılır? Bu sorunun cevabı kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde kıvrımlı ve kabarık damarlar görülürken bazı kişilerde ilk şikâyetler bacaklarda dolgunluk, kaşıntı, gece krampları veya uzun süre ayakta kaldıktan sonra ortaya çıkan ağrı olabilir. Varis belirtilerinin nedenleri ve oluşum süreci hakkında daha fazla bilgi için varis nedenleri ve belirtileri yazımızı inceleyebilirsiniz.
Varis, toplardamarların içindeki kapakçıkların kanı kalbe doğru taşımakta zorlanmasıyla gelişir. Kan bacaklarda göllenmeye başladığında damarlar genişleyebilir ve zamanla görünür hale gelebilir. Evde yapılan gözlem bazı ipuçları verse de kesin varis tanısı için doktor muayenesi ve gerektiğinde renkli Doppler ultrasonografi gerekir. Tanı sonrasında uygulanabilecek varis tedavisi seçenekleri hastalığın derecesine ve damarların durumuna göre planlanır.
Varis başlangıcı nasıl anlaşılır?
Erken dönemde belirtiler çoğu zaman hafiftir ve gün içinde ortaya çıkıp dinlenmeyle azalabilir. Özellikle uzun süre ayakta kalan veya masa başında çalışan kişilerde şu şikâyetler görülebilir:
- Akşam saatlerinde bacaklarda ağırlık ve dolgunluk hissi
- Ayak bileklerinde hafif şişlik
- Bacaklarda yanma veya kaşıntı
- Gece uykudan uyandırabilen kramplar
- Bacaklarda ince, kırmızı ya da mor kılcal damarların belirginleşmesi
- Çorap lastiğinin ayak bileğinde normalden daha fazla iz bırakması
Bu bulgular tek başına varis tanısı koydurmaz. Ancak şikâyetler tekrarlıyor, gün geçtikçe artıyor veya günlük yaşamı etkiliyorsa kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurmak doğru olur.
Bacakta varis nasıl anlaşılır?
En sık fark edilen belirti, deri altında mavi-yeşil renkte görünen, kıvrımlı ve bazen kabarık damarların oluşmasıdır. Bu damarlar başlangıçta yalnızca ayakta dururken belirginleşebilir. Hastalık ilerledikçe otururken veya yatarken de fark edilebilir hale gelir.
“Bacakta varis olduğu nasıl anlaşılır?” sorusuna yalnızca damarların görünümüne bakarak cevap vermek doğru değildir. Bazı kişilerde belirgin damar bulunmadığı halde bacak ağrısı, şişlik, ağırlık ve gece krampları görülebilir. Tek bacakta daha fazla şişlik olması, ciltte renk değişikliği gelişmesi veya ayak bileği çevresinde koyulaşma görülmesi de dikkate alınmalıdır.
Varis olup olmadığı nasıl anlaşılır? Gün sonunda artan şişlik ve ağırlık hissi, bacağı yukarı kaldırınca rahatlama, uzun süre ayakta kalınca belirginleşen ağrı ve ciltte ortaya çıkan damar değişiklikleri varis ihtimalini düşündürebilir. Ancak kesin değerlendirme için fizik muayene gerekir.
Varis ağrısı nasıl anlaşılır?
Varis kaynaklı ağrı genellikle keskin bir ağrıdan çok baskı, gerilme, yanma veya bacaklarda yorgunluk şeklinde hissedilir. Ağrı çoğunlukla günün ilerleyen saatlerinde, sıcak havalarda veya uzun süre ayakta kalındığında artar.
Yürümek, bacakları kısa süreliğine yukarı kaldırmak ya da dinlenmek bazı kişilerde rahatlama sağlayabilir. Bununla birlikte her bacak ağrısı varise bağlı değildir. Kas, eklem, sinir veya damarlarla ilgili farklı hastalıklar da benzer şikâyetlere yol açabilir.
Ani başlayan ve tek bacakta görülen şiddetli ağrıya belirgin şişlik, kızarıklık veya ısı artışı eşlik ediyorsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi belirtiler varsa acil yardım alınmalıdır.
İç varis nasıl anlaşılır?
Dışarıdan görünen kabarık damarların olmaması, varis olmadığı anlamına gelmez. Derin veya yüzeyel toplardamar yetmezliği bulunan kişilerde damarlar cilt altında kaldığı için gözle fark edilmeyebilir.
İç varis şüphesinde bacaklarda ağırlık, gün sonunda artan şişlik, gece krampları, kaşıntı, yanma ve huzursuzluk hissi görülebilir. Bazı kişilerde ayak bileği çevresinde renk koyulaşması veya ciltte sertleşme de oluşabilir.
Bu şikâyetler uzun süredir devam ediyorsa muayene olmak önemlidir. Renkli Doppler ultrasonografi ile damarların içindeki kan akımı, kapakçıkların çalışma durumu ve olası damar yetmezliği değerlendirilebilir.
Hamilelikte, rahimde ve genital bölgede varis nasıl anlaşılır?
Gebelik döneminde büyüyen rahim, bacaklardan kalbe dönen toplardamarlara baskı yapabilir. Hormonların etkisiyle damar duvarlarının gevşemesi de varis oluşumunu kolaylaştırabilir. Gebelikte varisin nedenleri, belirtileri ve alınabilecek önlemler hakkında hamilelikte varis yazımızdan ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.
Hamilelikte bacaklarda damarların belirginleşmesi, ayak bileklerinde şişlik, ağırlık ve dolgunluk hissi görülebilir. Bazı anne adaylarında vulva çevresinde de morumsu, kabarık damarlar ve basınç hissi oluşabilir.
Rahimde varis nasıl anlaşılır? Rahim veya pelvis bölgesindeki toplardamar genişlemeleri yalnızca belirtilere bakılarak kesin olarak anlaşılmaz. Kasık ve pelvis bölgesinde ağrı, uzun süre ayakta kalınca artan dolgunluk veya gebelikte belirginleşen şikâyetler değerlendirme gerektirebilir. Tanı için doktor muayenesi ve uygun görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Genital bölgede varis nasıl anlaşılır? Genital bölgede mavi-mor damarların görülmesi, ayakta durmakla artan basınç ve dolgunluk hissi bu durumu düşündürebilir. Ancak hemoroid ve diğer bölgesel damar sorunları benzer görünebileceği için kendi kendine tanı koymak yerine uzman görüşü alınmalıdır.
Varis teşhisi nasıl konur?
Öncelikle hastanın şikâyetleri dinlenir. Ağrının ne zaman başladığı, günün hangi saatlerinde arttığı, daha önce pıhtı veya varis öyküsü olup olmadığı ve ailede benzer hastalık bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
Fizik muayene çoğunlukla hasta ayaktayken yapılır. Doktor bacaklardaki damarların görünümünü, şişliği, cilt rengini, yara veya sertleşme olup olmadığını kontrol eder. Gerekli durumlarda nabızlar da değerlendirilir.
Varis değerlendirmesinde en sık kullanılan görüntüleme yöntemi renkli Doppler ultrasonografidir. Bu inceleme sayesinde damar içindeki kan akımının yönü ve hızı görülebilir. Toplardamar kapakçıklarında kaçak, damar genişlemesi, tıkanıklık veya pıhtı şüphesi araştırılabilir.
Doppler sonucunun tek başına değerlendirilmesi doğru değildir. Rapor, hastanın şikâyetleri ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanmalıdır. Tanı sonrasında uygun hastalarda köpükle varis tedavisi veya radyofrekansla varis tedavisi gibi yöntemler değerlendirilebilir.
Varis tanısı nasıl konur ve ne zaman doktora başvurulmalı?
Varis tanısı, hastanın şikâyetleri, fizik muayenesi ve gerektiğinde görüntüleme sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle konur. Ciltte damar görülmesi her zaman ileri düzey bir damar hastalığı anlamına gelmediği gibi, damarların görünmemesi de varis olmadığı anlamına gelmez.
Şikâyetler birkaç haftadan uzun sürüyorsa, iş hayatını veya günlük yaşamı etkiliyorsa muayene planlanmalıdır. Ciltte koyulaşma, sertleşme, iyileşmeyen yara, tekrarlayan şişlik veya belirgin damar genişlemesi varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Ani tek taraflı şişlik, şiddetli ağrı, kızarıklık ve ısı artışı pıhtı gibi acil değerlendirme gerektiren durumların belirtisi olabilir. Bu şikâyetlere nefes darlığı ya da göğüs ağrısı eklenirse acil sağlık hizmeti alınmalıdır.
Şikâyetleriniz devam ediyor veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa Prof. Dr. Hüseyin Okutan tarafından yapılacak değerlendirme için iletişim ve randevu sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Varis, dışarıdan görünen kıvrımlı damarlar olmadan da ortaya çıkabilir. Bacaklarda ağırlık, şişlik, yanma, kaşıntı ve gece krampları iç varis veya toplardamar yetmezliğiyle ilişkili olabilir.
Varis başlangıcında ağrı her zaman görülmez. Bazı kişilerde ilk belirti yalnızca akşam saatlerinde artan dolgunluk ve yorgunluk hissidir. Zamanla yanma, baskı ve bacaklarda ağırlık ortaya çıkabilir.
Varis şüphesinde kalp ve damar cerrahisi bölümüne başvurulabilir. Doktor muayene sonrasında gerekli görürse renkli Doppler ultrasonografi ister.
Birçok hastada renkli Doppler ultrasonografi damar yetmezliğini değerlendirmek için yeterlidir. Ancak sonuçlar mutlaka fizik muayene ve hastanın şikâyetleriyle birlikte yorumlanmalıdır.
Hamilelikte varis sık görülebilir ve çoğu zaman gebelik süreciyle ilişkilidir. Ancak ani şişlik, şiddetli ağrı, kızarıklık veya ısı artışı varsa pıhtı ihtimalinin değerlendirilmesi gerekir.
Varis her hastada aynı hızda ilerlemez. Bazı kişilerde uzun süre hafif seyredebilirken bazı kişilerde damar genişlemesi, cilt değişikliği ve yara gelişebilir. Erken değerlendirme, uygun takip ve tedavi planı açısından önemlidir.
Evde yapılan gözlem yalnızca fikir verebilir. Varis tanısını kesinleştirmek için doktor muayenesi ve gerektiğinde renkli Doppler ultrasonografi gerekir. Tanı konmadan varis çorabı veya ilaç kullanmaya başlanmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesi gereklidir.