Variste artık tek seçenek ameliyat değil. Bugün hastaların büyük bölümü lazer, radyofrekans, damar yapıştırıcısı, köpük ya da skleroterapi gibi kapalı yöntemlerle, kesi ve dikiş olmadan, aynı gün evlerine dönerek tedavi ediliyor. Açık ameliyat ise yalnızca belirli hastalarda gündeme geliyor. Bu yazıda her yöntemin nasıl çalıştığını, hangi damara ve hangi hastaya uygun olduğunu, iyileşme sürecini ve en sık sorulan soruların yanıtlarını bulacaksınız.

Varis nedir ve neden tedavi edilmelidir?
Bacaktaki toplardamarların içinde kanı yukarı, kalbe doğru taşıyan küçük kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar görevini yapamaz hâle geldiğinde kan geri kaçar; damar zamanla genişler ve kıvrılarak deri altında belirginleşir. Buna varis denir. Genetik yatkınlık, uzun süre ayakta kalmak, fazla kilo ve gebelik zemini hazırlayan etkenler arasındadır. Nedenleri ve belirtileri varis neden olur, belirtileri nelerdir yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Varisi yalnızca kötü bir görüntü olarak düşünenler az değil; oysa hastalar bana çoğunlukla başka şeylerden yakınır: akşamları bacaklarda ağırlık, kramp, kaşıntı, ayak bileğinde şişlik. Tedavi gerekçesi tam olarak budur.
Varis tedavi edilmezse ne olur?
Varis yerinde durmaz; yavaş da olsa ilerler. Şişlik artar, ayak bileği çevresindeki cilt koyulaşıp kurur. Daha ileri aşamada iyileşmeyen yaralar, damar iltihabı ve damar içinde pıhtı görülebilir. Erken dönemde yapılan tedavi hem daha basit hem de daha konforludur.
Varis kendiliğinden geçer mi?
Hayır, varis kendiliğinden geçmez. Bozulmuş kapakçık kendi kendine onarılmaz. Çorap, hareket ve kilo kontrolü şikâyetleri azaltır, gidişi yavaşlatır; ama damarı eski hâline döndürmez.
Varis tedavisi öncesinde renkli Doppler ultrason ile damar haritası
Hangi tedavinin yapılacağına ancak damarın içine bakarak karar verilir. Ayakta yapılan renkli Doppler ultrasonda derin, yüzeysel ve köprü damarlar tek tek incelenir. Kaçağın nerede olduğu, damar çapı ve kanın geri kaçış süresi ölçülür. Buna damar haritası denilir. Dışarıdan benzer görünen iki bacağın damar haritası birbirinden çok farklı olabilir. Tedavi de buna göre, en derindeki sorunlu damardan yüzeye doğru planlanır.
Ameliyatsız (kapalı) varis tedavi yöntemleri
Kapalı yöntemlerde damar vücuttan çıkarılmaz, içeriden kapatılır. İşlem ultrason eşliğinde, bir iğne deliğinden girilerek yapılır. Kesi ve dikiş olmaz; çoğu hasta yürüyerek çıkar. Genel çerçeve için kapalı varis ameliyatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Lazer ile varis tedavisi
Damarın içine ince bir lazer fiberi ilerletilir ve ısıyla damar duvarı kapatılır. Kapanan damar zamanla küçülüp emilir; kan dolaşımı sağlıklı damarlardan sürer. Ayrıntılar lazer ile varis tedavisi sayfamızda.
Radyofrekans ile varis tedavisi
Kateterle damara gönderilen radyofrekans dalgaları damar duvarını dengeli bir ısıyla kapatır. Isı daha homojen dağıldığı için işlem sonrası morluk ve ağrı çoğu zaman daha az olur. Radyofrekans ile varis tedavisi sayfamızda detayları bulabilirsiniz.
Damar yapıştırıcısı (VenaSeal) ile varis tedavisi
Burada ısı yok. Kateterle damara özel bir tıbbi yapıştırıcı verilir ve damar kapatılır. Isı kullanılmadığı için çevre dokuyu uyuşturan ek enjeksiyonlara gerek kalmaz; bazı hastalarda çorap ihtiyacı da azalır. Her damar yapısına uymaz ve her merkezde yapılmaz.
Köpükle varis tedavisi
Özel bir ilaç köpürtülür ve ince bir iğneyle damara verilir. Köpük damarın iç yüzünü tahriş eder ve damar kapanır. Kateterin ilerleyemeyeceği kadar ince ya da kıvrımlı damarlarda işe yarar. Köpükle varis tedavisi sayfamızda ayrıntısını bulabilirsiniz.
Skleroterapi (sklerozan iğne) ile kılcal varis tedavisi
Bacakta örümcek ağı gibi görünen ince kılcal damarlara doğrudan sklerozan madde enjekte edilir. Damar birkaç haftada solar. Çoğu hastada birden fazla seans gerekir. Skleroterapi ile varis tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Ameliyatlı varis tedavisi
Kapalı yöntemlerin uygun olmadığı ya da yetmediği durumlarda damar cerrahi olarak çıkarılır.
Stripping (açık varis ameliyatı) nasıl yapılır?
Genel anestezi altında, kasıktan ya da ayak bileğinden varisli damara stripper denen ince bir tel yerleştirilir ve damar bu telle birlikte çekilerek çıkarılır. Yan dallar küçük kesilerle alınır. Uzun yıllar standart yöntem olan stripping, kapalı tekniklerin yaygınlaşmasıyla bugün çok nadir yapılıyor. Adım adım anlatımı varis ameliyatı nasıl yapılır yazımızda bulabilirsiniz.
Hangi durumlarda açık ameliyat tercih edilir?
Damar çok geniş ve kıvrımlıysa, kapalı yöntem teknik olarak uygulanamıyorsa ya da daha önce sonuç vermediyse açık ameliyat düşünülür. Ağır venöz yetmezlikte de bir seçenek olabilir. Kararı her zaman ultrason bulguları belirler.
Varis yarası (venöz ülser) tedavisi: SEPS yöntemi
Yıllarca tedavisiz kalan varis, özellikle ayak bileği çevresinde zor iyileşen yaralara yol açabilir. Yaranın tedavisi, öncelikle yaranın kaynağı olan bozuk damar sisteminin düzeltilmesiyle, ardından düzenli kompresyon uygulamasıyla yürütülür. Bazı hastalarda derin ve yüzeysel damarları birbirine bağlayan köprü damarlar da kaçak yapar. SEPS (subfasyal endoskopik perforatör cerrahisi), bu köprü damarların endoskopla bağlanması işlemidir. Kapalı yöntemler çoğu hastada yeterli olduğundan bugün seçilmiş vakalarda başvurulur. Yaranın kapanması için damar tedavisine uygun pansuman da eşlik etmelidir.
Kompresyon tedavisi: Varis çorabı işe yarar mı?
Doğru ölçüyle ve doğru süreyle kullanılırsa yarar sağlar. Varis çorabı bacağa aşağıdan yukarıya azalan bir basınç uygular, kanın yukarı akmasına yardım eder, şişliği ve ağırlık hissini azaltır. Ama varisi yok etmez; şikâyetleri kontrol altında tutar. Basınç sınıfını hekim belirler. Lazer, köpük ve cerrahi sonrasında da rutin olarak önerilir. Daha fazlası için varis çorabı kaç gün giyilir, ne işe yarar sayfamıza göz atın.
En son varis tedavi yöntemleri hangileridir?
Bugün en çok tercih edilen üç damar içi yöntem lazer, radyofrekans ve yapıştırıcıdır. Üçü de lokal anestezi ile, kesisiz yapılır. Kaçak yapan damar yaklaşık 5,5 mm'den geniş ve geriye kaçış 2 saniyeyi aşıyorsa genellikle bu üçünden biri seçilir. Lazer ve radyofrekans ısıyla, yapıştırıcı ısısız çalışır. Hangisinin uygun olduğuna damarın yapısına ve hastanın durumuna bakarak karar verilir.
Varis tedavi yöntemlerinin karşılaştırması
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Anestezi | Uygun damar | Çorap |
|---|---|---|---|---|
| Lazer | Isıyla kapatır | Lokal | Orta-geniş ana damar | 1-2 hafta |
| Radyofrekans | Kontrollü ısıyla kapatır | Lokal | Orta-geniş ana damar | 1-2 hafta |
| Yapıştırıcı | Tıbbi yapıştırıcıyla kapatır | Lokal | Uygun ana damar | Genellikle daha az |
| Köpük | İlacı köpürterek kapatır | Gerekmez | İnce, kıvrımlı damar | Gerekir |
| Skleroterapi | Enjeksiyonla kapatır | Gerekmez | Kılcal damar | Çoğunlukla önerilir |
| Stripping | Damar çıkarılır | Genel | Çok geniş damar | Gerekir |
Lazer mi radyofrekans mı daha iyi?
İkisi de güvenilir ve başarılıdır. Radyofrekansta ısı daha dengeli dağıldığı için ağrı ve morluk biraz daha az olabilir. Lazerin ise çok geniş bir deneyim birikimi var. Sonucu belirleyen cihazdan çok, doğru damarı seçmek ve işlemi iyi yapmaktır.
Doğal ve bitkisel varis tedavi yöntemleri
Evde yapılabilecekler şikâyeti rahatlatır, ama bozuk damarı düzeltmez. Pratik öneriler için varise ne iyi gelir, evde varis tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz. Önemli bir uyarı: varisli bölgeye sülük koydurmayın. Kanama, enfeksiyon ve yara riski taşır.
At kestanesi ve bitkisel destekler varise iyi gelir mi?
Bacak ağırlığı ve şişlikte bir miktar rahatlama sağlayabilirler, ama varisi geçirmezler. Kan sulandırıcı veya başka bir ilaç kullanıyorsanız bu tür bitkisel desteklere başlamadan önce doktorunuza danışın.
Varis kremleri işe yarar mı?
Serinletir, masajla birlikte bacağı rahatlatır. Damarın yapısını değiştirmezler; etkileri geçicidir.
Doğal yöntemler varisi tamamen geçirir mi?
Geçirmez. Destekleyici olarak değerlidirler, ama kalıcı çözüm damardaki kaçağı gidermekten geçer.
Varise iyi gelen beslenme önerileri
Beslenme alışkanlıkları varisi doğrudan tedavi etmez; ancak kilo kontrolüne ve damar sağlığının korunmasına katkı sağlayabilir.
Lifli gıdalar ve kabızlığın önlenmesi
Kabızlıkta ıkınmak karın içi basıncı artırır ve bacak damarlarına binen yükü büyütür. Sebze, meyve, baklagil, tam tahıl ve bol su bağırsakları düzenler.
Flavonoid ve C vitamini içeren besinler
Narenciye, kırmızı meyveler, yeşil yapraklı sebzeler ve biber damar duvarını destekleyen bileşikler taşır. Mucize beklemeyin, ama dengeli beslenmenin parçası olarak yerleri var.
Tuz tüketimi ve ödem ilişkisi
Fazla tuz vücutta su tutar; bacak şişliği de bundan nasibini alır. Hazır gıda, turşu ve işlenmiş ürünlerde tuzu azaltmak ödemde fark yaratabilir.
Kilo kontrolünün varis üzerindeki etkisi
Fazla kilo bacak damarlarındaki basıncı artırır. Kilo vermek varisi yok etmez, ama şikâyetleri azaltır ve ilerlemeyi yavaşlatır.
Varis için egzersizler
Hareket, bacak damarlarının en doğal destekçisidir. Yeter ki doğru hareketleri seçin.
Yürüyüş ve yüzme
Yürürken baldır kasları kanı yukarı pompalar. Yüzme ise suyun basıncı sayesinde bacak damarlarını rahatlatan en uygun sporlardan biridir.
Baldır kası pompasını çalıştıran bacak egzersizleri
Baldır kası, kalbe kan taşımada ikinci bir pompa gibi çalışır. Parmak ucunda yükselip inmek, ayak bileğini çevirmek, otururken ayağı ileri geri oynatmak gün içinde kolayca yapılabilir.
Bacakları yukarı kaldırma (elevasyon)
Gün içinde birkaç kez, bacakları kalp seviyesinin üstünde 15-20 dakika tutmak şişliği ve ağırlık hissini azaltır.
Varisi olanlar hangi sporlardan kaçınmalı?
Çok ağır tek tekrar kaldırmalar, ani dur-kalklı sporlar ve uzun süre hareketsiz kalmayı gerektiren aktiviteler bacak damarlarını fazla zorlayabilir. Tamamen yasaklamak gerekmez; çorap ve hekim önerisiyle dozunu ayarlamak yeterlidir.
Varis tedavisi sonrası iyileşme süreci
Kapalı yöntemlerden sonra hasta aynı gün yürür. İlk günlerde hafif çekilme hissi ve morluk olabilir. Önerilen süre boyunca çorap giymek ve her gün yürümek iyileşmeyi hızlandırır. Damarın tamamen solması birkaç ay sürebilir. Dikkat edilecekler için varis ameliyatı sonrası uyulması gereken kurallar sayfamıza bakın.
Varis tedavisinden sonra ne zaman işe dönülür?
Masa başı çalışanlar çoğunlukla ertesi gün ya da birkaç gün içinde işe döner. Ağır fiziksel iş yapanlarda bu süre bir haftaya uzayabilir. Açık ameliyatta dinlenme süresi daha uzundur.
Varis tedavisi sonrası denize girilir mi?
İşlemden sonra bir süre deniz, havuz ve doğrudan güneşten uzak durmak gerekir. Süre yönteme göre değişir. Ayrıntılar için Varis ameliyatı sonrası denize girilir mi? yazımıza bakabilirsiniz.
Varis tedavisi için hangi doktora gidilir?
Varis tedavisi için kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurulur. Prof. Dr. Hüseyin Okutan, Antalya'da varis ve toplardamar hastalıkları alanında hasta kabul ediyor. Muayenede Doppler ultrasonla damar haritanız çıkarılır ve size uygun tedavi planlanır. Randevu için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kapalı yöntemler lokal anestezi ile yapıldığı için işlem sırasında ağrı beklenmez. En fazla iğne girişinde hafif bir sızı hissedilir. Sonrasında çekilme hissi ve morluk birkaç günde geçer.
Tedavi edilen damar kalıcı olarak kapanır. Ancak varis eğilimi devam ettiği için zamanla başka damarlarda yeni varisler çıkabilir. Kilo kontrolü, hareket ve gerektiğinde çorap riski azaltır. Yılda bir kontrol yaptırmanız önerilir.
Gebelikte tedavi genellikle doğum sonrasına bırakılır. O zamana kadar çorap ve bacak elevasyonu ile şikâyetler kontrol edilir. Hamilelikte varis sayfamızdan ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.
Yapılabilir, ama sıcakta çorap giymek ve güneşten korunmak zorlaştığı için en uygun dönem sonbahar, kış ve ilkbahardır. Yaza daha sağlıklı bir bacak görünümüyle girmek istiyorsanız tedavinizi kasım-nisan ayları arasında planlayın. Daha ayrıntılı bilgi için Varis tedavisi yazın yapılır mı? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Varisli damarın içinde pıhtı oluşabilir. Yüzeysel damardaki pıhtı genellikle ağrılı, kırmızı bir sertlik olarak hissedilir. Nadiren derin damara ilerleyebilir. Bacakta ani şişlik, ağrı ya da kızarıklık varsa beklemeden başvurun. Ayrıntılı bilgi için Varis pıhtı yapar mı? yazımıza göz atabilirsiniz.
Kapsam işlemin türüne, tıbbi gerekliliğine ve hastanenin SGK ile anlaşmasına göre değişir. Estetik amaçlı kılcal damar tedavileri genellikle kapsam dışıdır. Güncel durumu öğrenmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yazan: Prof. Dr. Hüseyin Okutan, Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı · Son güncelleme:
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 1990 yılında mezun oldu, kalp ve damar cerrahisi uzmanlığını 1999 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi'nde tamamladı. 2005 yılında doçent, 2010 yılında profesör unvanı aldı. 2012 yılından itibaren Medical Park Antalya'da kalp hastanesi direktörü ve kalp damar cerrahisi bölüm başkanı olarak görev yaptı. 2022 yılından bu yana kendi kliniğinde varis ve toplardamar hastalıkları, periferik damar hastalıkları ve yetişkin kalp cerrahisi alanlarında hasta kabul ediyor.
Fleboloji Derneği Türk Göğüs, Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği European Society for Cardiovascular Surgery
Hakkında Randevu Al
